Myśleć Śląsk, czyli intelektualiści o Śląsku


okładka

Aleksandra Kunce, Zbigniew Kadłubek (2007): Myśleć Śląsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice

Jak dotąd nie przeczytałem o Śląsku tak dobrej książki. Wydana przed Uniwersytet Śląski w Katowicach zawiera zbiór esejów Aleksandry Kunce i Zbigniewa Kadłubka, które dotyczą śląskich tematów.

Uderzył mnie sposób w jaki można pisać o Śląsku. Choć ci młodzi badacze patrzą na Śląsk z dwóch zupełnie innych perspektyw (Aleksandra Kunce, kulturoznawca, analizuje Górny Śląsk z perspektywy postmodernistycznej, zaś Zbigniew Kadłubek, filolog klasyczny akcentuje w swych esejach znaczenie nowołacińskiej literatury śląskiej) to mają pewien mianownik wspólny. Są erudytami w swych dziedzinach i serwują czytelnikowi intelektualną wizję Śląska. Odnoszą się również do przerwanej po 1945 roku ciągłości kulturalnej, która ma swoje konsekwencje w obecnym stanie kultury śląskiej.

Zdaje sobie sprawę z enigmatyczności obecnych tu stwierdzeń, ale jestem świeżo po lekturze. Intuicyjnie wyczuwam to co autorów, młodych Górnoślązaków, „gryzie” w otaczającej ich rzeczywistości. Chwała im za to, że potrafią to przelać na pismo.

Sądzę, że będę wracał tu do tej książki. A gdy ochłonę napiszę coś więcej. Teraz na gorąco zacytuję kilka fragmentów.

Na Śląsku –jak w starożytnej Grecji– współistnienie w literaturze wielu dialektów (jońskiego, eolskiego, attyckiego, koiné) – prowadziło do niewyczerpalnego bogactwa, którego poznanie jest dla nas jeszcze dziś do pewnego stopnia niemożliwe.
Kadłubek, Kunce, 2007: 22

Należy stwierdzić, iż germanocentryczne lub polonocentryczne badanie literatury dawnego Śląska nie tylko może ją zubożyć, ale nader często prowadzi do jednostronnych sformułowań. Germanocentryzm czy polonocentryzm sugeruje istnieie jakiegoś centrum, wobcec którego teksty śląskie miałyby charakter kresowy, peryferyjny, pozbawiony własnych życiodajnych soków.
Kadłubek, Kunce, 2007: 33

Śląsk wymyka się opisom. Jest kulturową różnicą. Nie daje się wtłoczyć w rolę przestrzeni gospodarczej, historycznej, folklorystycznej atrakcji.Kadłubek, Kunce, 2007: 243

Co jest obce Śląskowi? Myślę, że obce jest sprowadzanie Śląska do ludowości i jego folklorystycznego oblicza. Obce jest myślenie o ludzie śląskim o proweniencji wiejskiej, o orientacji robotniczej, która choć zaznaczona i właśnie piętnem przypisana, nie jest jedyna i nie jest symptomatyczna. Warto upomnieć się o mieszczaństwo, o arystokrację. O inteligencję śląską. Obcy jest bowiem, choć czytelny politycznie, wizerunek nieinteligenckiego Śląska, bo niby czemu nie wiązać inteligencji niemieckiej ze Śląskiem, tak jak łączy się polską inteligencję z tą przestrzenią. Wszelkie obrazy udowaniające polskość czy niemieckość wydają mi się raczej sprawozdaniem z politycznej racji stanu, a nie z wgłębienia się w tkankę śląskości.
Kadłubek, Kunce, 2007: 237-238

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s