Między dwoma nacjonalizmami (cz. 2)


Ostatnio na łamach prasy regionalnej pojawił się list Piotra Długosza, lidera RAŚ w województwie opolskim. Dotyczył on stanowiska mniejszości niemieckiej, a właściwie niektórych działaczy Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim, w kwestii przyznania językowi śląskiemu statusu języka regionalnego.

Na XXVIII posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych z 20 maja 2011 r. Krzysztof Warzecha, działacz TSKN, poinformował, „że mniejszość niemiecka opowiada się przeciwko przyznaniu dialektowi śląskiemu statusu języka regionalnego, zwracając uwagę na to, że de facto są to różne gwary i dialekty lokalne, które winny być pielęgnowane, a kodyfikacja (i wiążąca się z nimi unifikacja) odniesie skutek przeciwny. Przypomniał również, że gwara śląska istnieje nie tylko w języku polskim, ale i niemieckim”, cyt. za: Piotr Długosz, Spór RAŚ i mniejszości niemieckiej o język śląski, „Dziennik Zachodni”.

Takiej argumentacji nie powstydziłby się polski nacjonalista. Co ciekawe obecne stanowisko mniejszości niemieckiej jest diametralne inne od przedstawionego w lutym. Wówczas na posiedzeniu wspominanej komisji siedmiu przedstawicieli mniejszości narodowych i językowych (kaszubskiej, łemkowskiej, ukraińskiej, karaimskiej, litewskiej, słowackiej i właśnie niemieckiej) opowiedziało się przeciwko opinii MSWiA, która odrzucała aspiracje Ślązaków. Jej ostrą krytykę podjęła przedstawicielka społeczności łemkowskiej, dr Olena Duć-Fajfer, zarzucając stosowanie dziewiętnastowiecznej klasyfikacji językowej, opierającej się na interesach i wizjach politycznych.

Niestety taką anachroniczną interpretację, przyjętą przez ministerialnych nacjonalistów językowych, zaakceptowali też liderzy mniejszości niemieckiej. Odnosząc się bezpośrednio do słów pana Krzysztofa Warzechy, można zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, traktuje język śląski za dialekt występujący w języku polskim i niemieckim. Po drugie, błędnie ocenia zjawisko unifikacji językowej. Mocą Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym kaszubszczyzna uzyskała status języka regionalnego, mimo że przez polskich językoznawców była traktowana jako dialekt polskiego. Prof. Anna Dąbrowska z Uniwersytetu Wrocławskiego w opublikowanej w 1999 r. książce Język polski z serii „A to Polska właśnie”, pisze:

„W XIX w. wyrażano pogląd, z którym można spotkać się i obecnie, że kaszubski nie jest dialektem języka polskiego, lecz odrębnym językiem. Trudności w zrozumieniu mowy Kaszubów są bowiem zdecydowanie większe niż w przypadku innych dialektów polskich.” (Dąbrowska A., Język polski, Wrocław 1999, s. 231)


Kaszubski „dialekt” języka polskiego w 1999 r., język regionalny w 2003 r. (źródło: Dąbrowska A., Język polski, Wrocław 1999, s. 220)

Cztery lata później kaszubski został uznany językiem regionalnym! W przypadku śląszczyzny nie ma się co dziwić filologom języka polskiego, bo bronią własnego stanu posiadania. Myślę, ze warto jednak przewietrzyć akademickie gabinety. Może wówczas niektóre językowe autorytety wychylą się przez okno i przyjrzą się zmieniającej rzeczywistości społecznej. Może wreszcie zdadzą sobie sprawę, że ci, którzy powinni decydować o własnym języku to jego użytkownicy. Jeśli Ślązacy domagają się ochrony prawnej swojej godki, powinno się taką umożliwić, skoro sumiennie odprowadzają do budżetu państwa niemałe kwoty.

Działacze mniejszości niemieckiej mylą się jeszcze w jednej kwestii. Zarzut o tym, że przyznanie śląskiemu statutu języka regionalnego zniszczy jego różnorodność jest nietrafiony. Kodyfikacja nie doprowadzi do unifikacji śląskiego, ale do uratowania jego bogatego słownictwa. Język polski swoją ekspansywnością doprowadza w tym momencie do unifikacji językowej Ślązaków, których mowa zanika w wyniku zmian społecznych, systemu edukacji, wpływu polskiego radia i telewizji. Dlatego ci, którzy sprzeciwiają się jego ratowaniu, są nikim więcej jak „językowymi nacjonalistami”. Mniejszość niemiecka powinna się głęboko zastanowić czy warto popierać politykę kulturowej i językowej homogenizacji, której sama była ofiarą w okresie narodowego komunizmu.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s